Periferni nervi

Periferni nervi

Dijagnostikovanje, hirurško lečenje povreda i oboljenja perifernih nerava ruku i nogu na čelu sa Prof. dr. Miroslavom Samardžićem koji pacijente prima u Alfa Medic opštoj bolnici svakog četvrtka od 14 sati. Preglede možete zakazati na broj telefona 011/ 785 88 88 ili putem maila na office@alfamedic.rs. Pregledi kod Prof. dr. Miroslava Samardžića zakazuju se bar jedan dan unapred. Alfa Medic opšta bolnica je u potpunosti opremljena da pacijentima pruži najkvalitetniji mogući tretman po najvišim svetskim standardima.

Hirurško lečenje povreda i oboljenja perifernih nerava ruku i nogu se duže od 35 godina primenjuje na ovim prostorima, te sada predstavlja rutinske hirurške operativne procedure, pre svega zahvaljujući izuzetnoj stručnosti i pionirskom radu Prof. dr. Miroslava Samardžića i doktora njegovog tima.

Zbog lakše orjentacije i informisanosti navešćemo ukratko koji pacijenti mogu biti lečeni i koji tipovi operacija mogu biti obavljeni u našoj bolnici.

 

Vrste terapijskih postupaka kod povreda i oboljenja perifernih nerava

Periferni nervi su strukture koje povezuju kičmenu moždinu sa ciljnim organima – mišićima ili sa različitim receptorima u koži koji nam omogućavaju da osećamo dodir, toplo-hladno ili bol.

Prilikom povrede perifernih nerava dolazi do oslabljene funkcije mišića koji je inervisan od strane povređenog nerva, ili smanjenog osećaja za dodir, toplo-hladno i bol u dermatomu datog nerva. Dermatom predstavlja deo kože sa kojeg određeni nerv prima impulse. Takođe, mogu se javiti i senzacije trnjenja (parestezija), koji su klinički znak oštećenja nerva.

Nervi mogu biti oštećeni u sklopu povreda ekstremiteta presecanjem, istezanjem ili povredom iz vatrenog oružja.Tada dolazi do slabosti – pareze ili potpunog prekida funkcije povređenog nerva – paralize mišića.

Da bi se postavila dijagnoza i utvrdile indikacije i sprovelo adekvatno lečenje, pored kliničkog pregleda lekara kojim se utvrđuje stepen oštećenja povređenog nerva, potrebno je obaviti i neki od dijagnostičkih testova:

  • Elektromioneurografski (EMNG) pregled, koji je i najznačajniji dijagnostički test. Njime se utvrđuje dali postoji oštećenje perifernog nerva i u kom stepenu je oštećenje prisutno. Najčešće je, uz pozitivan klinički nalaz, EMNG-a i dovoljan za postavljanje dijagnoze i indikacije za operaciju.
  • Dodatne dijagnostičke metode koje se mogu uraditi su:
  • MR pregled (magnetna rezonanca)
  • CT (kompjuterizovana tomografija)
  • Ultrazvučni pregled

Postoji nekoliko različitih vrsta oštećenja perifernih nerava koji se mogu lečiti hirurški:

– Zatvorene povrede nerava

Naročito ukoliko se ni posle tri meseca od povrede, kliničkim pregledom kao ni EMNG-om, ne registruju znaci oporavka funkcije nerva. Ovakva oštećenja nerava najčešće nastaju nakon tupih povreda ekstremiteta sa ili bez preloma kostiju ruku i nogu.

– Otvorene povrede nerava

Sa jasnim delimičnim ili potpunim prekidom kontinuiteta nerva.

– Kompresivne neuropatije

Sindrom karpalnog kanala, sindrom kubitalnog kanala, sindrom tarzalnog kanala, meralgia parestetika, Mortonov neurom, itd

– Tumori perifernih nerava

Švanomi, neurofibromi, ganglionarne ciste itd.

Osnovne indikacije za hirurško lečenje povreda perifernih nerava su otvorene povrede sa delimičnom ili kompletnom transekcijom nerva. Ovakve povrede se operativno leče čim se postavi jasna dijagnoza da postoji prekid kontinuiteta nerva. Isto tako, hirurški se zbrinjavaju i zatvorene povrede sa delimičnom ili kompletnom transekcijom nerva koje ne pokazuju znake funkcionalnog oporavka posle tri meseca od povređivanja.

Indikacije za operativno lečenje i vreme operacije zavise pre svega od mehanizma povređivanja, a u manjoj meri od povređene nervne strukture što se odnosi na neke specifičnosti povreda brahijalnog pleksusa. Istovremeno vreme operativnog lečenja predstavlja jedan od ključnih prognostičkih faktora za ishod lečenja. Idealni vremenski period za reparaciju nerva je od 3 do 6 meseca nakon povrede.

Ukoliko je nerv u potpunosti presečen, hirurškim tretmanom se mogu ušiti krajevi nerva, bilo direktno ili umetanjem nervnog grafta – obično manje značajnog senzitivnog nerva sa potkolenice. Transplantacija je indikovana u svim slučajevima kod kojih nervni defekt prelazi 2cm, a ne može se redukovati primenom pomoćnih mera. Nakon operacije se sprovodi intenzivan fizikalni tretman, u cilju stimulisanja regeneracije nerva i što većeg stepena oporavka funkcije. I ova vrsta operacija se takođe radi u opštoj anesteziji.

Neurohirurške tehnike koje se izvode prilikom ovih operacija, a zavise pre svega od stepena oštećenja nerva su:

  • dekompresija i deliberacija nerva
  • spoljašnja neuroliza nerva
  • unutrašnja neuroliza nerva
  • direktna sutura nerva
  • nervna transplantacija
  • nervni transfer

Picture2Jedne od najčešćih lezija perifernih nerava su kompresivne neuropatije – povrede nerava usled pritiska.

Sindrom karpalnog  kanala je kompresivna neuropatija n. medianus-a na mestu prolaska kroz karpalni kanal u predelu ručja.

Karakteristična klinička slika podrazumeva bol u predelu ručja, koji je naročito izražen noću, trnjenje palca, kažiprsta i srednjeg prsta i njihova otežana pokretljivost.

Lečenje može biti konzervativno – fizikalna terapija, ubrizgavanje kortikosteroidnih preparata u predelu karpalnog kanala, ili hirurško – presecanje fleksornog ligamenta u predelu ručja, u lokalnoj anesteziji, čime se nerv oslobađa pritiska.

Picture3Sindrom kubitalnog kanala je ređa kompresivna neuropatija, kod koje je zahvaćen n. ulnaris, a mesto pritiska je u regiji lakta.

Klinička slika podrazumeva bol u predelu lakta koji se širi niz ruku, sve do malog i domalog prsta i praćen je trnjenjem. Može se javiti i slabost ova dva prsta.

Lečenje se sastoji u oslobađanju nerva od pritiska u predelu kubitalnog kanala, i njegovim premeštanjem ispred koštanih elemenata, u opštoj anesteziji.

Posebno težak vid povrede nerava je povreda brahijalnog pleksusa. Brahijalni pleksus predstavlja splet nerava u predelu ramena koji prenosi impulse do svih mišića ruke. Ovakve Picture1povrede nastaju u sklopu saobraćajnog traumatizma (motociklisti), povreda vatrenim oružjem ili u toku porođaja.

Zavisno od težine povrede nerva, ukoliko nije oštećen kontinuitet nerava, funkcija mišića se može oporaviti i primenom fizikalne terapije. Međutim, ukoliko se znaci oporavka ne uoče u roku od 3-6 meseci od povrede potrebno je hirurško lečenje. Hirurško lečenje ovih povreda je daleko komplikovanije. Od izuzetne važnosti je uporni fizikalni tretman i rehabilitacija.

U retkim slučajevima, poreklo oštećenja nerva je postojanje tumorske promene. Obično se primeti izbočina ispod kože, koja se polako uvećava. Koža iznad promene obično nije izmenjena, a dodirom promene javlja se osećaj trnjenja duž nerva koji je zahvaćen.Tumori perifernih nerava su obično benigne prirode. Picture4Ukoliko se blagovremeno sprovede hirurško lečenje, njihovo hirurško lečenje znači i izlečenje. U retkim slučajevima, ovi tumori mogu biti maligne prirode. Klinički pokazatelji za moguću malignu prirodu ovih tumora jesu pojava jakog bola i brz rast promene, te se u tim slučajevima savetuje javljanje lekaru što pre.